تشخیص فرش چاپی با 6 روش

تشخیص فرش چاپی با روش‌های مختلف امکان‌پذیر است و با آگاهی از این نکات می‌توان به راحتی فرش چاپی را از فرش‌های ماشینی یا دستباف تشخیص داد. شش روش اصلی شامل: بررسی طرح و نقشه فرش (طرح‌های چاپی اغلب تخت و بدون عمق هستند)، رنگ‌بندی و شدت رنگ‌ها (رنگ‌های چاپی سطحی و یکنواخت‌اند)، بررسی پشت فرش (طرح پشت فرش در چاپی معمولاً کم‌رنگ یا ناواضح است)، لمس و بافت فرش (سطح صاف و یکدست بدون تفاوت ارتفاع نخ)، تراکم و شانه فرش (اغلب اسمی و بدون تأثیر واقعی بر کیفیت) و بررسی ریشه‌ها (در فرش چاپی معمولاً ریشه‌ها چسبی یا دوخته‌شده‌اند) می‌شود. با استفاده از این روش‌ها، خریدار می‌تواند به‌راحتی فرش چاپی را شناسایی کرده و انتخابی آگاهانه داشته باشد.

فرش چاپی چیست؟

فرش چاپی نوعی فرش است که طرح و نقشه آن به‌جای بافت، با استفاده از دستگاه‌های چاپ دیجیتال یا رنگ‌پاشی روی سطح فرش ایجاد می‌شود. معمولاً این فرش‌ها پایه‌ای ساده و بدون طرح دارند و نقش‌ها فقط روی سطح الیاف چاپ شده‌اند، به همین دلیل عمق و ماندگاری طرح در آن‌ها کمتر از فرش‌های بافته‌شده است.

تشخیص فرش چاپی اهمیت زیادی دارد چون این نوع فرش معمولاً قیمت پایین‌تر، دوام کمتر و کیفیت محدودتری نسبت به فرش ماشینی اصل یا دستباف دارد. اگر خریدار بدون آگاهی فرش چاپی را به‌جای فرش بافته‌شده خریداری کند، ممکن است از نظر کیفیت، ماندگاری رنگ و ارزش خرید دچار ضرر شود.

تفاوت فرش چاپی با فرش ماشینی اصل

تفاوت فرش چاپی با فرش ماشینی اصل در نحوه ایجاد طرح و ماندگاری آن است؛ در فرش ماشینی اصل، طرح همزمان با بافت فرش شکل می‌گیرد و رنگ به عمق نخ نفوذ می‌کند، به همین دلیل پشت فرش کاملاً مشابه روی آن است، اما در فرش چاپی، نقشه پس از بافت و روی فرش آماده چاپ می‌شود و به همین علت پشت فرش طرحی هماهنگ و مشابه با روی آن ندارد.

روش‌های تشخیص فرش چاپی به‌صورت ظاهری

یکی از ساده‌ترین راه‌های تشخیص فرش چاپی، بررسی ظاهر کلی آن است. معمولاً طرح‌ها بیش از حد یکنواخت، بدون سایه‌پردازی طبیعی و با خطوط بسیار صاف دیده می‌شوند. همچنین در برخی نقاط، رنگ‌ها ممکن است پخش یا کم‌رنگ‌تر باشند که نشانه چاپی بودن فرش است.

• طرح و نقشه

در فرش چاپی، طرح‌ها اغلب عمق ندارند و جزئیات آن‌ها سطحی است. اگر با دقت نگاه کنید، می‌بینید که نقش‌ها حالت تخت دارند و برجستگی یا تفاوت ارتفاع نخ در قسمت‌های مختلف طرح دیده نمی‌شود، برخلاف فرش‌های بافته‌شده که طرح با بافت نخ شکل گرفته است.

• رنگ‌بندی

رنگ‌ها در فرش چاپی معمولاً بسیار تند یا کاملاً یکنواخت هستند و سایه‌روشن طبیعی ندارند. همچنین اگر رنگ‌ها بیش از حد براق یا مصنوعی به نظر برسند، احتمال چاپی بودن فرش بالا می‌رود، چون رنگ فقط روی سطح الیاف نشسته است.

• پشت فرش

پشت فرش یکی از مهم‌ترین نشانه‌هاست. اگر پشت فرش را نگاه کنید و طرح روی آن کم‌رنگ، نامفهوم یا تقریباً سفید باشد، فرش چاپی است. در فرش‌های ماشینی یا دستباف، پشت فرش نسخه واضح‌تری از طرح روی فرش را نشان می‌دهد.

• لمس و بافت

با دست کشیدن روی فرش چاپی، معمولاً سطح آن کاملاً صاف و بدون تغییر بافت در قسمت‌های مختلف طرح است. در مقابل، فرش‌های بافته‌شده در بخش‌های مختلف طرح، زبری یا نرمی متفاوتی دارند که نشان‌دهنده استفاده از نخ‌های مختلف در بافت است.

•  شانه و تراکم در فرش چاپی

در فرش‌های چاپی، شانه و تراکم معمولاً به‌صورت واقعی وجود ندارد یا اعداد اعلام‌شده جنبه اسمی دارند، زیرا طرح فرش بافته نشده و تنها روی سطح آن چاپ شده است؛ به همین دلیل افزایش شانه و تراکم تأثیر محسوسی بر کیفیت، ظرافت و استحکام فرش ندارد و این نوع فرش‌ها بیشتر به‌عنوان یک زیرانداز یا کف‌پوش تزئینی استفاده می‌شوند تا یک فرش اصیل و بادوام.

• بررسی ریشه‌ها

در فرش‌های چاپی، ریشه‌ها معمولاً ضعیف هستند و از الیاف با کیفیت پایین ساخته شده‌اند و با نمره دوخت درشت به فرش متصل می‌شوند، به‌طوری که امکان کنده شدن آن‌ها وجود دارد و ریشه‌ها معمولاً زودتر از خود فرش کهنه می‌شوند. اما در فرش ماشینی با کیفیت، ریشه‌ها از بهترین الیاف انتخاب می‌شوند و دوخت محکم و استاندارد دارند، به‌طوری که دوام آن‌ها با طول عمر فرش هماهنگ است و مشکل جدا شدن یا کهنه شدن زودرس ریشه‌ها وجود ندارد.

دوام و ماندگاری فرش چاپی در مقایسه با سایر فرش‌ها

فرش چاپی در مقایسه با فرش‌های بافته‌شده دوام و ماندگاری کمتری دارد؛ این فرش‌ها در برابر شستشو، نور خورشید و پاخوردگی حساس‌تر هستند و به‌مرور زمان رنگ‌ها کم‌رنگ شده و طرح وضوح اولیه خود را از دست می‌دهد، در حالی که فرش‌های ماشینی یا دست‌باف با کیفیت، مقاومت بسیار بیشتری دارند و ماندگاری رنگ و طرح آن‌ها طولانی‌تر است.

مزایا و معایب فرش چاپی

فرش چاپی مزیت اصلی‌اش در تنوع بالای طرح‌هاست، به‌ویژه طرح‌های کارتونی و فانتزی یا حتی فرش پلاتینیوم که برای فضاهای کودکانه یا دکورهای مدرن جذابیت زیادی دارند و می‌توانند با سلیقه‌های مختلف هماهنگ شوند. با این حال، این فرش‌ها معایب قابل توجهی هم دارند؛ الیاف آن‌ها ضعیف و عمدتاً پلاستیکی است، بنابراین به‌راحتی کثیف می‌شوند و حتی پس از شستشو در قالیشویی ممکن است لکه‌ها کاملاً پاک نشوند. علاوه بر این، الیاف خاصیت ارتجاعی ندارند و با گذر زمان کوبیده و سفت می‌شوند، همچنین نسبت به حرارت غیرمستقیم حساس هستند و امکان سوختن یا آسیب دیدن آن‌ها وجود دارد. فرش چاپی به نور خورشید و مواد شوینده نیز حساس است و رنگ‌ها به مرور زمان روی خود فرش باقی نمی‌مانند و دچار تغییر یا کاهش وضوح می‌شوند، بنابراین دوام و ظاهر آن در طول زمان به مراتب کمتر از فرش‌های ماشینی یا دست‌باف با کیفیت است.

آیا فرش چاپی ارزش خرید دارد؟

فرش چاپی می‌تواند بسته به نیاز خریدار ارزش خرید داشته باشد؛ اگر هدف استفاده کوتاه‌مدت، دکوراسیون موقت یا محدودیت بودجه باشد، این فرش‌ها گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه و متنوع با طرح‌های فانتزی و کارتونی هستند. اما برای استفاده طولانی‌مدت، فضاهای پرتردد یا جایی که دوام، کیفیت و ماندگاری اهمیت دارد، فرش ماشینی درجه یک یا فرش انتخاب منطقی‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تری است، زیرا فرش چاپی به مرور زمان دچار کم‌رنگ شدن، کوبیده شدن الیاف و آسیب‌پذیری نسبت به نور، حرارت و شوینده‌ها می‌شود.

مقایسه فرش چاپی با بقیه فرش‌ها

فرش چاپی معمولاً با نخ ویسکوز بافت می‌شود، که در اصل نوعی نخ پلاستیکی است و دوام و کیفیت چندانی ندارد (در صفحه فرش ویسکوز می‌توانید به طور کامل با این نخ آشنا شوید). در مقابل، فرش‌های پروپیلن هم پلاستیکی هستند ولی کیفیت و ماندگاری آن‌ها چند برابر بهتر از ویسکوز است و مقاومت بیشتری در برابر پاخوردگی و شستشو دارند. با این حال، اگر دنبال فرشی با بهترین نخ خاب فرش هستید، فرش اکریلیک انتخاب بهتری است؛ فرش اکریلیک در کارخانه فرش ارش کاشان که یکی از بهترین برندهای فرش ماشینی است، بافته می‌شود و 5 سال ضمانت معتبر دارد.

نکات مهم هنگام خرید فرش برای جلوگیری از خرید فرش چاپی

برای جلوگیری از خرید فرش چاپی، همواره پشت فرش را به دقت بررسی کنید، از فروشنده درباره نوع بافت و کیفیت الیاف سؤال کنید و به قیمت‌های غیرعادی پایین مشکوک باشید. همچنین خرید از فروشگاه‌های معتبر و مقایسه چند نمونه مختلف، به شما کمک می‌کند انتخاب دقیق‌تری داشته باشید و به‌اشتباه فرش چاپی را جایگزین فرش ماشینی یا باکیفیت نکنید. برای راهنمایی بهتر حتما مقاله تشخیص فرش اصل از تقلبی را بخوانید.

جمع‌بندی: ساده‌ترین راه تشخیص فرش چاپی

ساده‌ترین راه تشخیص فرش چاپی، نگاه کردن به پشت فرش و بررسی عمق طرح است. اگر طرح فقط روی سطح فرش دیده شود و پشت آن فاقد نقش واضح باشد، به احتمال زیاد با یک فرش چاپی روبه‌رو هستید.