انواع فرش و قالی از لحاظ اسم، طرح، شانه، تراکم و ابعاد

انواع طرح فرش

طرح‌های سنتی (ایرانی اصیل): این طرح‌ها ریشه در تاریخ و فرهنگ ایران دارند و اغلب الهام گرفته از طبیعت، نقوش هندسی، آثار باستانی و باورهای مذهبی هستند. برخی از معروف‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• لچک ترنج: فرش ترنج از شناخته‌شده‌ترین طرح‌های ایرانی با یک ترنج (شکل مرکزی) در وسط فرش و چهار لچک (یک‌چهارم دایره) در گوشه‌ها است.
• افشان: در طرح افشان، نقوش گل و گیاه به صورت پراکنده و بدون اتصال در سراسر فرش پخش شده‌اند و ترنج و لچک ندارند.
• بته جقه: نقش بته، که شبیه به قطره یا سرو خمیده است، به صورت تکراری در سراسر فرش دیده می‌شود.
• اسلیمی: این طرح از شاخه‌های پیچان و منحنی گیاهان با برگ‌های خاص تشکیل شده است و انواع مختلفی دارد.
• شاه عباسی: در این طرح، گل‌های بزرگ و خاص شاه عباسی به همراه نقوش اسلیمی و ختایی به کار می‌روند.
• ماهی درهم (هراتی): یک طرح واگیره‌ای (تکرارشونده) که از یک حوض لوزی شکل و چهار ماهی در اطراف آن تشکیل شده است.
• درختی: در این طرح، انواع درختان، گل‌ها و گیاهان به تصویر کشیده می‌شوند.
• شکارگاه: صحنه‌های شکار با حضور حیوانات و انسان‌ها در این طرح دیده می‌شود.
• گلدانی: نقش اصلی در این طرح، گلدان‌هایی با گل‌های متنوع است.
• محرابی: این طرح از شکل محراب مساجد الهام گرفته شده و اغلب با عناصری مانند قندیل و ستون تزئین می‌شود.
• هندسی: در این طرح از اشکال هندسی مانند لوزی، مربع، مثلث و خطوط شکسته استفاده می‌شود.
• ایلیاتی و عشایری: این طرح‌ها معمولاً ذهنی‌باف هستند و نقوش ساده و انتزاعی دارند که بیانگر طبیعت و زندگی عشایری هستند.
• قابی یا خشتی: فرش خشتی به قسمت‌های مربعی یا مستطیلی (خشتی) تقسیم می‌شود و در هر قسمت نقوش متفاوتی قرار می‌گیرد.
• محرمات (قلمدانی): فرش به صورت نوارهای طولی با نقوش مختلف تقسیم می‌شود.
• تلفیقی: ترکیبی از چند طرح سنتی در یک فرش.
• آثار باستانی و ابنیه اسلامی: الهام گرفته از طرح‌های کاشی‌کاری و معماری بناهای تاریخی.
• گل فرنگ: ترکیبی از نقوش سنتی ایرانی با گل‌های طبیعی به سبک اروپایی، به ویژه گل رز.
• واگیره‌ای (بندی): یک نقش یا مجموعه نقش‌ها به صورت منظم در طول و عرض فرش تکرار می‌شوند.
• ترکمن (بخارا): طرح‌های خاص با نقوش هندسی و تکرارشونده که بیشتر در مناطق ترکمن‌نشین بافته می‌شوند.

طرح‌های مدرن (فانتزی): فرش مدرن بیشتر بر سادگی، خلاقیت و استفاده از رنگ‌های متنوع و اشکال انتزاعی تمرکز دارند و با دکوراسیون‌های امروزی هماهنگی بیشتری دارند. برخی از انواع آن‌ها عبارتند از:

• انتزاعی (آبستره): طرح‌هایی بدون شکل و فرم مشخص که بر پایه رنگ و بافت ایجاد می‌شوند.
• هندسی مدرن: استفاده از اشکال هندسی ساده و مدرن با ترکیب رنگ‌های خاص.
• مینیمال: طرح‌های بسیار ساده با رنگ‌های محدود و تمرکز بر فضای منفی.
• مراکشی: فرش مراکشی کاشان با الهام از طرح‌های سنتی مراکش، اغلب با نقوش هندسی و خطوط ساده.
• وینتیج (کهنه‌نما): طرح وینتیج فرش‌هایی با ظاهری قدیمی و رنگ‌های مات که حس نوستالژی را القا می‌کنند.
• سه بعدی (3D): طرح‌هایی که با استفاده از تکنیک‌های بافت و رنگ، عمق و برجستگی ایجاد می‌کنند.
• شگی (پرز بلند): فرش‌هایی با پرزهای بلند و نرم در رنگ‌ها و طرح‌های ساده.
• تک‌رنگ یا با چند رنگ محدود: تمرکز بر رنگ‌های خاص و ایجاد فضایی آرام یا جسورانه.
• طرح‌های الهام گرفته از هنر مدرن: مانند نقاشی‌های مدرن و سبک‌های هنری معاصر.

انواع سایز فرش

اندازه‌های استاندارد فرش (مستطیلی): این اندازه‌ها رایج‌ترین و پرکاربردترین ابعاد فرش هستند:

• پادری: معمولاً در اندازه‌های کوچک مانند 50×80 یا 60×90 سانتی‌متر برای جلوی در ورودی یا حمام و دستشویی استفاده می‌شوند.
• قالیچه: فرش‌هایی با مساحت کمتر از 4 متر مربع؛ اندازه‌های رایج آن‌ها:
  • 1×1.5 متر
  • 1.5×2.25 متر (4 متری)
  • 1.5×2.5 متر
  • 2×3 متر (6 متری)
• قالی (اندازه‌های متوسط و بزرگ):
  • 2.5×3.5 متر (9 متری) – رایج برای اتاق نشیمن متوسط.
  • 3×4 متر (12 متری) – مناسب فضاهای بزرگ‌تر.
  • 3.5×4.5 متر
  • 4×6 متر (24 متری) – سالن‌های بسیار بزرگ و مجلل.
  • ابعاد بزرگتر نیز سفارشی بافته می‌شوند.
• کناره: فرش‌های باریک و طویل برای راهروها، کنار تخت و فضاهای باریک. عرض معمولاً 1 متر و طول متغیر (2، 3، 4 متر و بیشتر).
• کلگی یا سرانداز: فرش‌هایی با عرض بیشتر از کناره و طول کمتر از 4 متر که معمولاً در کنار فرش‌های بزرگتر پهن می‌شوند.

اندازه‌های غیر استاندارد و اشکال خاص:

• فرش گرد (دایره‌ای): در قطرهای 1 تا 4 متر و بیشتر، مناسب زیر میز ناهارخوری یا وسط اتاق.
• فرش بیضی: مشابه فرش گرد با شکل بیضی، مناسب فضاهای خاص.
• فرش مربعی: اندازه‌های 1×1، 2×2 و بیشتر، مناسب فضاهای مدرن و خاص.
• فرش‌های سفارشی: طبق نیاز و ابعاد دقیق فضای شما قابل سفارش هستند.

انواع شانه و تراکم

فرش از پایین تراکم تا بالاترین تراکم فرش تنوع زیادی دارد:

• 500 شانه: تراکم معمولاً 1000 تا 1500، مناسب مکان‌های پر رفت و آمد با قیمت اقتصادی.
• 700 شانه: تراکم 2100 تا 3000، تعادل بین قیمت، کیفیت و ظرافت.
• 1000 شانه: تراکم 3000، جزئیات نقوش بهتر نمایش داده می‌شود.
• 1200 شانه: تراکم 3600، بافت ریز و شبیه فرش دستباف، مناسب فضاهای لوکس.
• 1500 شانه: تراکم 4500، ظرافت بالا و معادل فرش 105 رج دستباف.
• 1700 شانه: تراکم 5100، بالاترین درجه ظرافت و شباهت به فرش دستباف 120 رج.

انواع رنگ فرش

رنگ‌بندی فرش‌های ماشینی تحت تأثیر سبک طراحی آن‌ها قرار دارد. برای انتخاب یک فرش همیشه مد، مقاله کدام رنگ فرش همیشه مد است مفید است.

رنگ‌بندی فرش ماشینی در سبک مدرن:

• رنگ‌های خنثی: طوسی، خاکستری، کرم، بژ و سفید، با رنگ‌های آبی، سبز، زرد خردلی یا مشکی در طرح‌های انتزاعی. نمونه: فرش طوسی طلایی.
• طیف‌های ملایم و مینیمال: استفاده از رنگ‌های ملایم با حداقل تضاد.
• نقوش هندسی و انتزاعی با رنگ محدود: اشکال هندسی ساده با تعداد رنگ محدود.

رنگ‌بندی فرش ماشینی در سبک سنتی و کلاسیک:

• رنگ‌های گرم و غنی: لاکی، قرمز، زرشکی، طلایی، مسی، قهوه‌ای و کرم.
• ترکیب رنگ‌های متعدد و هماهنگ: هارمونی پیچیده و چشم‌نواز.
• نقوش با جزئیات فراوان و رنگ‌های متنوع: اسلیمی، بته جقه، گل شاه عباسی و سایه‌روشن‌ها.

انواع جنس فرش

جنس الیاف تأثیر زیادی در کیفیت، دوام، ظاهر و قیمت فرش دارد:

• ابریشم: طبیعی، نرم و درخشان؛ مناسب فرش‌های تزئینی و کم‌رفت‌وآمد. مقایسه با اکریلیک: تفاوت فرش ابریشم و اکریلیک.
• اکریلیک: مصنوعی، نرم، مقاوم در برابر سایش و رنگ، جایگزین مناسب با قیمت کمتر. معرفی: فرش اکریلیک چیست.
• ورجین: شبه اکریلیک، نرم و مقاوم، مناسب فرش‌های متوسط. معرفی: فرش ورجین چیست.
• پلی استر یا بی سی اف: مصنوعی، مقاوم، سطح براق، مناسب فرش‌های متنوع با قیمت پایین. معرفی: